Trong TCQ , sự kết hợp hô hấp với động tác tùy thuộc vào sự biến hóa của động tác mà tự nhiên hình thành . Khi thực hiện động tác , lúc nào hấp khí , lúc nào hô khí , đều có chuẩn tắc nhất định . Ðể người học dễ nắm yếu điểm của sự hô hấp , chúng tôi đem một số qui luật thông thường mà quy nạp lại như sau :
1. Hấp khí (hít vào) : khởi thân , khuất tý , đề thối , thích thối (cất mình , co tay , treo chân , đá chân ) .
2. Hô khí (thở ra) : tồn thân , thân tý (đã quyền , xuất chưởng) , lạc bộ (thả chân) cho đến lúc các động tác đi hết đến điểm nhất định thì thở ra .
Dưới đây là mấy trường hợp biện minh :
1. Hể cất mình đứng lên , thì thường là hít vào , như làm
xong thức Hải Ðề châm , Tấn Bộ Tài Trùy , Tả Hữu Kim Kê Ðộc
Lập , khi đứng lên đều là lúc hít vào . Hể hai cánh tay hay một
co rút vào thân là lúc ấy hít vào , như lúc cánh tay làm xong động
tác Lãm Tước Vĩ , lúc cánh tay trái từ bên phải thâu về trong
thức Ðơn Tiên , lúc hai tay rút về như thức Như Phong Tự Bế ,
thì tất cả những lúc ấy đều hít vào .
Về động tác của chân , thì khi nào treo chân lên , hoặc đá chân
ra là lúc hít vào , điều quan trọng là các động tác treo chân ,
bật mũi đá ra hay đạp ra phải phối hợp nhịp nhàng với hơi thở
, như trong các động tác Tả Hữu Phân Cước , Tả Hữu Ðắng Cước
, Chuyển Thân Ðáng Cước , Thập Tự Ðơn Bãi Liên , Chuyễn Thân
Song Bãi Liên .
2. Ðộng tác nào đòi hỏi thân phải rùn xuống , thì lúc ấy
thở ra , như trong lúc làm các thế Hải Ðề Châm , Tấn Bộ Tả Ðắng
Cước , Ðơn Tiên Hạ Thức , đều phải thở ra .
Mỗi khi một tay hay hai tay duỗi ra , tức là lúc đánh quyền
ra hoặc vổ chưởng ra , thì là lúc thở ra . Như lúc hai chưởng
án ra trong thức Lãm Tước Vĩ , lúc tay trái đẩy ra trong thức Ðơn
Tiên , lúc đánh quyền ra trong các thức Ban Lan Trùy , Chỉ Ðắng
Trùy , Tấn Bộ Tài Trùy , đều là lúc thở ra cả .
Hể khi nào chân thả xuống đất là thở ra . Mỗi khi làm
xong các động tác Lâu Tất Ảo Bộ , Tả Hữu Phân Cước , Tả Hữu
Ðắng Cước , thì khi gót chân vừa thâu về đó đặt xuống đất
là lúc bắt đầu thở ra .
Những trường hợp trình báy ở trên là thông thường , tất nhiên trong lúc kết hợp hơi thở với từng động tác một có thể có sự biến đổi , chớ không phải chắc nịt như nói trên .
Trong lúc kết hợp hơi thở với động tác , cần chú ý là hít thở
không thể gắng gượng miễn cưỡng - dĩ nhiên đây là vẫn là sự
điều tiết hơi thở một cách có ý thức - , không dồn hơi thở
, không dùng sức thở ra hít vào , mà phải làm sao kết hợp hơi
thở và động tác , chứ không phải kết hợp kiểu ép dầu ép mở
. Ðối với người mới luyện tập , không thể đòi hỏi phải thực
hiện được điều này , chỉ cần giử cho hơi thở tự nhiên và đều
là được rồi .